طبع و مزاج چیست؟ آشنایی با طبع و مزاج ( فصل اول)

 یکی از راه های شناخت ویژگی های جسمی و روحی خود و دیگران، دانستن علم مزاج شناسی است.

 علم مزاج شناسی به ما کمک می کند بتوانیم نحوه تغذیه، ورزش و نوع پوشش خود را به درستی انتخاب کنیم تا کمتر دچار بیماری شویم، مثلا اگر بدانیم مزاج من سرد است و خوردن خوراکی های سرد برای من ضرر دارد، از مصرف آنها پرهیز می کنیم تا کمتر دچار بیماری شویم. در واقع علت بسیاری از بیماری ها، بی توجهی ما به طبیعت و مزاج خودمان است.

 نکته قابل توجه این است که تمام آفریده ها از جمله گیاهان، حیوانات،رنگ ها، عطر ها و غیره نیز دارای مزاج هستند که بر انسان تاثیر می گذارند. بنابراین با دانستن  علم طبایع( سردی و گرمی، تری و خشکی) در طبیعت می‌توانیم از تاثیر توانایی بر جسم و روحم آن آگاهی پیدا کرده و روش زندگی خود را متناسب با طبع مان تغییر دهیم.

 امیدوارم با ارائه مطالب مقاله های طبع و مزاج شناسی، شما را در تشخیص مزاج خود و کمک به اصلاح مزاج تان یاری نموده باشیم.

 مزاج چیست؟

 به حالتی که از تاثیر چیزی در محیط اطراف، در انسان به وجود می آید، طبع و مزاج می گویند. تاثیر سرمای کولر یا گرمای بخاری که موجب سردی یا گرمی در انسان می شود.

 اهمیت شناخت مزاج

حفظ تعادل بدن از نظر مزاجی یعنی حفظ سلامتی و هرگاه به هر دلیلی بدن از این حالت تعادل خارج شود، گرمی، سردی، خشکی یا رطوبت در آن افزایش پیدا کرده و موجب بروز بیماری می شود. همچنین نوع تغذیه، پوشاک، خواب و بیداری، حالت های عصبی و روانی و غیره ارتباط مستقیمی با حالات طبیعی و مزاجی هر فرد دارد؛ بنابراین برای داشتن زندگی سالم و موفق، همه ما نیازمند شناخت مزاج یا طبیعت خود هستیم.

 برای اینکه یک فرد تغذیه مناسبی داشته باشد حتماً باید از نوع مزاج خود، محیط جغرافیایی که در آن زندگی می کند و طبیعت مواد غذایی از نظر سردی، گرمی، رطوبت و خشکی آشنایی داشته باشد، در غیر این صورت اگر از بهترین و گرانترین مواد غذایی هم استفاده کند، برای عمر مفید نخواهد بود. در بعضی مزاج ها، خوردن یک غذای نامناسب می‌تواند مشکلات بسیاری را ایجاد کند. برای مثال برخی افراد حتی با خوردن یک خرما برای جوش می زند و یا غذاهای ناسازگار به مزاج فرد، ممکن است موجب تغییر در خواب، حالات عصبی، فراموشکاری، مشکل در هضم غذا و دفع آن، ناراحتی های پوستی و غیره در او شود؛ پس برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی باید مزاج خود را شناخت و غذایی مناسب با مزاجتان میل کنید. 

اگر مادر طبع فرزندش را بشناسد، می تواند غذا های متناسب با طبع نوزاد چه بخورد تا نوزاد دچار دل درد و غیره نشود، اگر مادر گرم مزاج و نوزادش سرد مزاج باشد و نمی‌تواند غذای سرد بخورد چون موجب مشکلاتی در نوزاد می‌شود و باید سعی کنند هر غذای سردی را با مصلحان می‌کند تا تبعات آن معتدل شود و مشکل برای نوزادش ایجاد نکند.

 اهمیت شناخت طبایع به اندازه‌ای است که والدین می‌توانند مشکلات احتمالی فرزندشان را با توجه به آن، درمان کنند، برای نمونه پرخاشگری، عصبی بودن و بی حوصلگی کودک به علت افزایش گرما و خشکی در بدن او و تنبل یا ترسو بودن کودک به علت افزایش شهر سردی و خشکی در بدن می باشد که با حفظ تعادل و طبع، می توانید به رفع این مشکلات کمک نمایید.

خلط چیست ؟

خلط معنی آمیختن می باشد. زمانی که غذا در بدن شروع به حذف شدن میکند، با شیره گوارشی موجود در کبد مخلوط شده و به مواد مفیدی در بدن تبدیل می شود که این مواد، چهار خط اصلی موجود در بدن یعنی: صفرا، سودا، بلغم و دم را به وجود می آورند.

انواع اخلاط

بدن انسان از ترکیب چهار خلط دم،سودا و بلغم ساخته می شود. کم یا زیاد شدن هر کدام از این خط ها در بدن، موجب تغییر شکل در ساختمان بدن، تفاوت در صورت، زیبایی، چاقی و لاغری، رنگ پوست، شکل و رنگ موها و پنهانی یا آشکاری رگها در بدن می‌شود و نیز توانایی ها و رفتارهای متفاوتی را در انسان به وجود می آورد، به همین دلیل است که هر فردی، دارای اندامی خاص با اشکال گوناگون و تمایلات غذایی، اخلاق، رفتار و علاقه مندی های متفاوت است.

 خلط دم( خون)

 خلط دم بیشتر در کبد، قلب و رگ ها ساخته می شود. علت به وجود آمدن خلط دم، استفاده از خوراکی های متعادل و سازگار با مزاج است.

وظایف مهم خلط دم، جریان داشتن در سراسر بدن، قسمت های مختلف بدن و گرم و مرطوب نگه داشتن بدن است.

 ویژگی های ظاهری افراد دموی:

از جمله ویژگی‌های افراد دموی می‌توان به سرخ بودن پوست زبان و صورت، داشتن پوست گرم و مرطوب، عرق زیاد، وجود دومن و جوش زیاد در بدن، بالا بودن سرعت رشد مو، نداشتن مشکل گوارشی، شیرین بودن طعم دهان، عادی بودن ترشحات بینی، داشتن لب های کلفت، سنگینی سر و بدن، داشتن احساس خستگی، سنگینی خواب، باهوش،   داشتن مداوم وزوز گوش، ناسازگار با محیط های گرم، دارای دست و پا و اندام درشت، دارای رگه های برجسته، حرکات بدنی سریع و ناسازگار با خوراکی های گرم و شیرین اشاره نمود.

 ویژگی های رفتاری و فکری افراد دموی مزاج:

 این افراد پر انرژی،علاقه مند به ادبیات و موسیقی،دارای استعداد شاعری، مهربان، شجاع، تنوع طلا و بی علاقه به کارهای تکراری، خوش اخلاق و خوش رو، دوراندیش، شوخ طبع، دست و دلباز و دارای میل جنسی زیاد می باشند.

خلط صفرا

 صفرا در لغت به معنای زردی است، این خلط را در قدیم، کف خون می گفتند.علت به وجود آمدن خلط صفرا، مصرف غذاهایی با طبع گرم و غذاهای چرب و تند می باشد؛ از جمله وظایف مهم صفرا، آگاه نمودن فرد از حالت دفع است.

ویژگی های ظاهری افراد صفراوی مزاج:

افراد صفراوی مزاج دارای پوست گرم و خشک هستند و رنگ پوست، زبان و چشم هایشان زرد است. جوش و آکنه های پوستی، خارش و گرمی دست و پا، طاسی یا ریزش مو در سنین جوانی، احساس خشکی در بینی، فرورفتگی زیر چشم ها، میل به خوردن خوراکی‌های ترش، یبوست و بواسیر به علت خشکی مزاج، احساس بی حالی در حمام، داغی کف پا ها و لذت بردن از نسیم سرد، در افراد صفراوی مزاج دیده می‌شود.

 ویژگی های رفتاری و فکری افراد صفراوی مزاج:

این افراد دارای پشتکار زیاد، مدیر، معتقد به برنامه‌ریزی در کارها،  رک، کم حوصله، عصبانی و پرخاشگر، خشمگین و منفی نگر، پرحرف، علاقه‌مند به ادبیات و ریاضیات، با اراده، عاشق، حساس، آینده نگر، دقیق در تصمیم گیری، حاضر جواب، باهوش، علاقه مند به ورزش های خشن مثل بوکس، کاراته و غیر، لجباز، علاقه من به کشیدن سیگار، ریزبین و میل جنسی متعادل می‌باشند.

خلط سودا

سودا در کبد، استخوان، قلب، روده ها و غیره ساخته می‌شود و علت به وجود آمدن آن، استفاده از غذاهای گرم با رطوبت کم، هضم نشدن درست غذا و باقی ماندن آن در بدن است.

 به طور معمول از خوردن زیاد چای، قهوه، نسکافه، بادمجان سرخ کرده، گوشت گاو و گوساله، ماست، دوغ، پنیر، شیرینی و ترشیجات ایجاد می شود.

از جمله وظایف مهم سودا، تحریک اشتها، استخوان سازی و تسریع رشد مو و ناخن می باشد.

 ویژگی های ظاهری افراد سوداوی مزاج: 

این افراد دارای ویژگی هایی مثل:  خون غلیظ و سیاه، پوست تیره، دمل های چرکی، خال سیاه و لکه های تیره، حساسیت های پوستی، بالا بودن سرعت رشد مو، سفید شدن زودرس موها، موهای زاید فراوان، احساس شور یا بی مزه بودن دهان خصوصاً صبح ها، سیری زود هنگام، حساس به خوردن خوراکی های گرم و خشک یا سرد و خشک، امکان ابتلا به یبوست و بواسیر به علت خشکی مزاج، سوزش دهانه معده، دیر به دیر بیمار شدن، تیره شدن رنگ ادرار، کوچک بودن عضلات، گرفتگی های عضلانی، درد سیاتیک، بی خوابی و احساس گزگز شدن در بدن می باشند.

 ویژگی های رفتاری و فکری افراد سوداوی مزاج:

این ویژگی ها شامل: ترس و دودلی، بی حوصلگی و افسردگی، منفی نگر، شکم، عصبی، مغرور، فکر و خیال زیاد، قصه و خودخوری، زود، بیزاری از سر و صدا، بیقرار، گوش گیر، علاقه مند به حسابگری و مسائل فنی، علاقه مند به کارهای ظریف و هنری، جدی، معتقد به برنامه ریزی در همه کارها، لجباز،  به علاوه، قهرهای طولانی مدت و کینه ای، تمایل کم به معنویات و علاقه به کشیدن سیگار و کم انرژی بودن می باشند. همچنین افراد سوداوی مزاج، خود را از همه کس بالاتر می دانند و میل جنسی زیادی دارند .

 خلط بلغم:

بلغم در خون و ریه ساخته می شود و علت به وجود آمدن آن،استفاده از خوراکی های سرد و مرطوب و کم بودن حرارت بدن به علل مختلف مانند بیماری، مصرف داروی نامناسب و آب و هوای نامناسب می باشد.

 بلغم، قسمتی از خون است که باعث سفیدی و روشنی رنگ آن میشود. در واقع بلغم، جانشین خلط خون است و هرگاه بنا به دلایلی خون از بدن شما خارج می شود( مثل ضربه چاقو یا بریدگی) بلافاصله بلغم، جای خلط خون را می گیرد.

 از جمله وظایف مهم دیگر بلغم، آمادگی برای ذخیره سازی چربی اضافه و همچنین مرطوب نگه داشتن بدن برای تامین رطوبت آن و ایجاد شفافیت و نرمی در پوست می باشد.

 ویژگی های ظاهری افراد بلغمی مزاج:

افراد بلغمی مزاج دارای پوست سفید، نرم و روشن، لک و پیس، دندان و ناخن های سست و شکننده، خال های سفید و گوشتی، چشم سفید یا پف زیر چشم، سفید شدن زودرس موها، پوست سرد و مرطوب، عرق سرد، کند بودن سرعت رشد مو، سرد بودن نوک دست و پاها، رقیق بودن آب بینی، خواب زیاد، زبان مرطوب و سفید، بزاق زیاد چسبنده، عدم تشنگی، ترشی طعم دهان و معده ضعیف می باشند. همچنین افراد، تند غذا میخورد و نبض ضعیفی دارند.

 بیماری هایی مانند سینوزیت، تکرر ادرار، سنگ کلیه و ورم پروستات در افراد بلغمی مزاج، بیشتر دیده می شود و بدنشان با خوراکی های سرد ناسازگار است، همچنین در زمستان در حال می شوند، از سرمای کولر فرار می کنند، به بخاری و پوشیدن لباس‌های گرم علاقه زیادی دارند و زود به زود بریز می شوند.

 ویژگی های روحی و فکری افراد بلغمی مزاج:

این افراد،  سست اراده، تنبل، صلح طلب، دارای رفتار موذیانه، ترسو و محافظه کار هستند، کمتر دعوا می کنند و چرب زبان اند، شوخ طبع، کینه ای، فراموشکار، داروی میل جنسی ضعیف، ظریف و ریز بین، منظم و دقیق، حسابگر، آرام و گوشه گیر، منطقی و عاقل هستند.

 نکته:  از نظر مقدار و اندازه اخلاط در بدن، بین خلط سودا وقتی ادم رابطه معکوس وجود دارد، بدین معنا که هرگاه خلط سودا در بدن زیاد شود، خلط دم کم میشود. همچنین بین خلط صفرا و خلط سودا رابطه مستقیمی وجود دارد، بدین معنا که هر اندازه خلط صفرا در بدن زیاد شود، به دنبال آن خلط سودا نیز بیشتر می‌شود زیرا خلط صفرا، معمولاً سازنده خلط سودا است، پس می‌توانیم بگوییم که یکی از علل لاغری در افراد صفراوی مزاج، می تواند وجود خلط سودا در بدن این افراد باشد. 

بهترین اخلاط

 بین اخلاط موجود در طبایع، بهترین طبع از نظر جسمانی به ترتیب  دموی، سوداوی،بلغمی و صفراوی است، اما از نظر روحی به ترتیب دموی، بلغمی،  صفراوی و سوداوی است.

 صفراوی مزاج ها به علت گرم و خشک بودن مزاجشان، بسیار کم حوصله هستند ولی سوداوی ها سرد مزاج هستند، صبر و استقامت در مقابل سختی ها بیشتر از صفراوی هاست، بنابر این اراده  سوداوی ها از صفراوی ها قوی تر است. از طرفی تری مزاج( رطوبت مزاج) معمولاً اراده انسان را از بین می‌برد و بلغمی ها بیشتر از دعوی ها تری مزاج دارند. بنابر این ترتیب میزان اراده، چاقی، پرخوری و خوش‌بینی اشخاص  از زیاد به کم عبارتند از:

ترتیب میزان اراده در طبایع مختلف: سوداوی/ صفراوی/ دموی/ بلغمی.

ترتیب میزان چاقی در مایع مختلف: بلغم/ دموی/ صفراوی/ سوداوی.

 ترتیب میزان پرخوری در طبایع مختلف: بلغمی/ دموی/ سوداوی/ صفراوی.

 ترتیب میزان خوش بینی در طبایع مختلف:دموی/ بلغمی/  صفراوی/ سوداوی.

 انواع طبع

به طور کلی چهار نوع طبع گرم، خشک، سرد و مرطوب وجود دارد. افراد صفراوی مزاج دارای طبع گرم و خشک، افراد سوداوی مزاج دارای طبع سرد و خشک، افراد بلغمی دارای طبع سرد و مرطوب و افراد  دموی دارای طبع گرم و مرطوب می باشند.

نکته قابل توجه این است که اگر در بدن فردی، میزان هر کدام از اخلاط چهارگانه در حالت تعادل باشد، او دارای طبع معتدل است. ولی اگر به علل مختلف مانند تغذیه نامناسب روحیات اخلاقی نامناسب و غیره دو یا سه خط در خونش بالا رفته و با یکدیگر مخلوط شود، به طوری که از خصوصیات هر کدام از اخلاط چهارگانه در وجودش پیدا شده و باعث تغییر رفتار یا تغییر مزاج ظاهری او شود می گوییم فرد، دارای طبع مختلط است. علت اینکه گاهی اوقات فرد در یک روز، رفتارهای متفاوتی از تمام اطلاعات نشان می دهد نیز ممکن است و همین امر باشد. مثلا فردی که طبع اصلی اش سودا است در اثر اختلال طبع صفرا پرخاش کرد، منفی نگر و کم حوصله تر می شود.

 بدترین نوع طبع مختلط از نظر جسمانی اختلاط دو طبع اکتسابی صفرا و بلغم است و از نظر روانی اخلاط دو تبعه اکتسابی صفرا و سودا است و به این ترتیب دارنده طبع مختلط صفرا و بلغم بیمارستان و پزشک نیاز دارد ولی دارنده طبع مختلط صفرا و سودا و طبع مختلط سودا و بلغم به علت از دست دادن تعادل روحی و روانی خود به  روانپزشک نیاز بیشتری خواهد داشت.

 علل ایجاد طبع گرم

مواردی که موجب ایجاد طبع گرم می شوند عبارتند از:عفونت های مختلف، غم و شادی در حد اعتدال، خواب و بیداری در حد اعتدال، بادکش کردن بدن( با پنبه و آتش)  و یا حجامت پزشکی، شنیدن خبرهای خوش و شادی آور، مصرف خوراکی های گرمی بخش( مثل زنجبیل، عسل، فسنجان، آبگوشت با گوشت بره و غیره)، مشاغل گرم( مثل آهنگری و شاد)، ماساژ درمانی، دوره های مختلف سنی بحث دوره بلوغ، حاملگی، یائسگی، پوشیدن لباس گرم یا روغن مالی بدن و غیره…

 علل ایجاد طبع سرد

برخی از مواردی که موجب می‌شود فرد طبعی سرد داشته باشد عبارتند از: ترس شدید، زندانی بودن به مدت طولانی، غم و اندوه بیش از حد، استفاده از گیاهان سرد مثل کاسنی و بید، پرخوری، شادی بیش از حد، خواب زیاد، تحرک کم، لذت بیش از اندازه( مثل خوردن قرص‌های روانگردان)، شعر سعدی بخش مثل کار در قصابی، سردخانه، استفاده زیاد از وسایلی مثل کولر یا پنکیک تأثیر سردی دارند، خوردن خوراکی های سرد مثل سوپ جو، آب دوغ خیار، ماهی سرخ کرده، ترشیجات و غیره… .

 علل ایجاد طبع مرطوب

برخی از مواردی که موجب میشود فرد طبع مرطوبی داشته باشد عبارتند از: خواب، آرامش، پرخوری، سنگ کلیه، بودن در جاهای رطوبت بخش مثل کار در شالیزار و حمام کردن با شکم پر، خوردن غذاهای رطوبت بخش( مثل آش، دوغ، کاهو و خوردن آب زیاد)، تماس با کولر و نشستن روی زمین مرطوب و سرد، تماس با چیزهایی که گرمی لطیف می دهند و رطوبت را به جریان می‌اندازند مثل کار کردن در مزارع گل و گلخانه.

 علل ایجاد طبع خشک

برخی از مواردی که موجب می شوند فرد طبیعی خشک داشته باشد،عبارتند از: کم خوابی، کم خوردن غذا، مقاربت زیاد(نزدیکی جنسی زیاد)، استفاده زیاد از ملین ها( نرم کننده‌ها)، مصرف ادویه هایی مثل فلفل، دارچین و زنجبیل، استحمام بیش از حد، استفاده از خوراکی هایی که موجب یبوست می شوند(  مثل نعناع، موز و غیره)، خوردن خوراکیهای که موجب خشکی در بدن می شوند مثل بادمجان سرخ کرده، قهوه و آجیل، داشتن حالات روحی شدید مثل خشم، غم، شادی، لذت و غیره، تماس با عوامل فردی که مانع رسیدن غذا به اندام می شود( مثل قرار گرفتن در آب سرد یا نشستن زیاد بر روی زمین سرد)، تماس با هر چیزی که بسیار گرم است و بر سر آن نیرویی بدن ضعیف میشود مثل کار کردن دائمی در کنار تنور و کوره آهنگری.

 آیا مزاج قابل تغییر است؟

هر فردی دارای دو گونه طبع اصلی و اکتسابی است. طبع اصلی هر فرد، طبع مادرزادی عروس که از پدر و مادرش به ارث می برد. همچنین ممکن است به اصلی فرد با گذشت زمان، به علت تغذیه نادرست، شرایط آب و هوایی و شیوه زندگی نادرست، تغییر کند و طبع جدیدی در او به وجود آید که به آن،  طبع اکتسابی می‌گویند.

 ناگفته نماند که در میان موجودات زنده، مزاج انسان به میزان زیادی تغییر می کند، ولی طبیعت یا مزاج حیوانات و گیاهان هیچ وقت به طور کامل تغییر نمی کند بلکه با توجه به شرایط آب و هوایی میزان گرمی، سردی، خشکی و رطوبت آنها کمی تغییر می کند. به عنوان مثال طبیعت سیر گرم است، در حال نقطه جغرافیایی کشور فقط با توجه به شرایط آب و هوایی، میزان گرمیان، کمی تغییر می کند اما به طور کلی تغییری در کیفیت آن از نظر گرمی به وجود نمی آید و هیچ وقت طبیعت آن سرد نمی شود.

 البته می توان مزاج تغییر یافته فرد و دوباره با اصلاح مزاج، دوبله زاج مادرزادی برگردان که در بخش اصلاح مزاج به آن پرداختیم. 

 راه های تشخیص طبع

برای تشخیص طبع،  ابتدا باید سرد مزاجی را از گرم مزاجی جدا کنید. برای این کار، باید ببینید که در بیشتر حالات، لباس زیاد می پوشید یا نه، خصوصاً در زمستان، زیرا کسانی که طبع سرد دارند، تحمل سرما را ندارند و کسانی که طبع گرم دارند تحمل گرما را ندارند.

 پس نتیجه میگیریم که سرد مزاج، کسی است که در همه فصول و یا فقط در فصول سرد، طبع سرد دارد و برعکس گرم مزاج کسی است که در همه فصول طبع گرمی دارد و در بیشتر اوقات سال لباس زیادی نمی پوشند.

 در بین سرد مزاجان، بلغمی مزاج ها، در هر چهار فصل سال احساس سرما می کنند ولی سوداوی مزاج ها، فقط در فصل سرد سال( مثل زمستان یا پاییز) احساس سردی می کنند و در سایر فصول، اینگونه نیستند. اما در بین گرم مزاجان، صفراوی مزاج ها در هر چهار فصل سال حرارت بدنشان بالا است و همیشه از گرما شاکی هستند اما دموی مزاج ها، فقط در فصل بهار و تابستان از گرما و شاکی هستند و در بقیه فصول خیلی احساس بدی ندارند.

 به طور خلاصه نتیجه میگیریم که:

  1. صفراویها در تمام سال، خصوصاً در تابستان حرارت بدنشان بالاست، آنقدر که در هیچ فصلی نیاز به پوشاندن بدن خود با لباس گرم ندارند.
  2.  دموی ها فقط در بهار و تابستان حرارت بدنشان بالاست ولی در پاییز و زمستان به لباس گرم احتیاج پیدا میکنند.
  3.  بلغمی ها در تمام سال، خصوصاً در زمستان نیاز شدید به پوشیدن لباس گرم دارند.
  4.  سوداوی ها، هم مثل دموی فقط در فصل سرد سال به لباس گرم احتیاج دارند و در سایر فصول برخلاف و بلغمی ها، خیلی احساس سرما نمی کنند.

افراد دیگری هم هستند که اگرچه دارای یکی از شرایط گفته شده در بالا می باشند ولی قسمتی از بدنشان( مثل نوک انگشتان دست شان)  همیشه سرد و یا همیشه گرم است( مثل کف پاها) که ممکن است این امر موجب اشتباه در تشخیص طبع آن ها شود. اما باید بگویم که علایم برخی از بیماری‌هایی است که قسمتی از بدن را سرد یا گرم می‌کنند مثلاً یکی از علایم کم خونی این است که باعث سردی نوک انگشتان دست و پاها می شود و برعکس یائسگی، باعث گرفتگی سر و صورت و چربی خون، موجب داغی کف پاها میشود. همچنین ممکن است سینوزیت باعث احساس سردی شدید در پیشانی و ورم معده باعث احساس سردی زیاد در وسط قفسه سینه می گردد. بنابراین لازم است که شما اینگونه موارد استثنایی را بشناسید. مثلا ممکن است که شما در همه جای بدن و در همه فصول سال احساس سردی کنید ولی کف پاهایتان اکثراً داغ باشد، این بدان معناست که شما بلغمی مزاج هستید ولی در عین حال چربی خونتون هم بالاست.

 یکی دیگر از راه های تشخیص طبع، این است که افراد سرد مزاج نمی توانند دوش آب سرد بگیرند ولی افراد گرم مزاج خصوصاً صفراوی مزاج ها این توانایی را دارند. همچنین افراد گرم مزاج به راحتی نمی توانند عسل آویشن میل کنند چون آویشن، گیاه گرم است و موجب گرمی بیش از حد در اثر می شود و اگر چنانچه بخواهد اثر را با آب بنوشند بایستی آن را با آب لیمو و یا سرکه بیشتری مخلوط کنند، همچنین اگر در فصل تابستان و در یک موقعیت جغرافیایی گرمسیری بخواهند اصل بنوشند باید عسل را با آب و مقداری آبلیمو و سرکه یا به همراه غذاهای سرد میل نمایند.

 ممکن است خانمی دارای مزاج گرم و مرطوب باشد ولی بعد از بارداری جنین دختر و زایمان به روش سزارین دچار غلبه مزاج سرد شود. این ساعت از ویژگی های قبل از بارداری خود می تواند، به مزاج خود پی ببرد و از تغییراتی که در او ایجاد شده، نوع خلطی که بر او غلبه کرده است را پیدا کند و بر اساس نوع مزاج جدید، کارهای لازم را برای رسیدن به مزاج اصلی از انجام دهد.

 البته باید به این نکته اشاره نمود که مزاج فرزند یک زوج که هر دو طبع گرم دارند، حتما گرم خواهد بود و تنها در صورتی که مزاج فرزند آنها سرد خواهد شد که مادر در دوران بارداری به شدت تحت تاثیر عوامل سرد مثل قرار گرفتن مدام در مقابل سرمای کولر، حمام رفتن زیاد و غیره باشد یا خوراکی های سرد بخورد. 

نکته: افراد دارای طبع سرد تمایل بیشتری به مصرف خوراکی های گرم دارند و افراد دارای طبع گرم، خوراکی های ترش را دوست دارند. البته افراد گرم مزاج جهت افزایش انرژی خود گاهی تمایل به گرمی بیشتری پیدا می کنند. your راحتی می تواند حجم زیادی از گرمی ها مثل فلفل را بدون هیچ مشکلی میل نمایند.

تشخیص طبع با توجه به گروه خونی

آسان ترین راه برای تشخیص طبع مادرزادی اشخاص مطابقت دادن آن با گروه های خونی است. هر کدام از گروه های خونی A, AB,O,B طبع خاصی دارند که قابل تغییر نیست برای مثال اغلب افرادی که گروه خونی A دارند طبع سوداوی، افراد دارای گروه خونی B و طبع بلغمی، گروه خونی O طبع و افرادی که گروه خونی AB دارند، دارای طبع صفراوی هستند.

ممکن است فردی با گروه خونی AB دارای مجموعه ای از علائم بلغمی باشد که در این صورت مادرزادی او سودا  و طبع اکتسابی اش بلغم خواهد بود؛ بهترین پیشنهاد برای درمان چنین فردی، درمان طبع اکتسابی است نه طبع مادرزادی.

گروه خونی O و AB (مثبت) اکثراً طبع گرم و دو گروه خونی A و B (مثبت و منفی) اکثراً طبع سرد دارند.

هر چقدر از گروه خونی O به سمت گروه خونی AB  می رویم خون کثیف تر و خشک تر می شود.

 بیشترین بیماری های قلبی، واریس و گرفتگی رگ ها در گروه های خونی A و AB  دیده می شوند زیرا خون در آنها خشک تر است و در نتیجه رسوب اش بیشتر است( ی در رگ‌ها جاری نمی‌شود).

 بیماری های مثل قند، چربی و غیره در گروه های خونی A و AB  تر از سایر گروه‌های ایجاد می‌شود و این دو گروه خونی دستگاه ایمنی ضعیف تری دارند.

 تشخیص طبع با توجه به عمر

عمر انسان چهار مرحله دارد و هر مرحله به علت تغییرات مختلفی به همراه دارد، دارای مزاج های مختلفی است. مثلا از لحظه تولد تا سی سالگی طبع گرم و صفرا، در سن جوانی از ۳۰ تا ۴۰ سالگی طبع صفرا، میانسالی یعنی از ۴۰ تا ۶۰ سالگی طبع سودا و در پیری بعد از ۳ سالگی طبع بلغم در فرد غلبه دارد.

 نکات مهم:

-هر وقت مزاج اصلی انسان تمایل بیشتری به خشکی داشته باشد او در طول عمر خود به جوانان شباهت بیشتری دارد.

– هر وقت به مزاج اصلی انسان تمایل بیشتری به سردی و رطوبت داشته باشد شخص در طول عمر خود از نظر ویژگی های ظاهری و رفتاری، به افراد پیر شباهت بیشتری دارد.

– هر وقت انسان به سهمی برسد که مزاج در آن مرحله مانند مزاج اصلیت باشد دچار بی حالی و بیماری می‌شود، زیرا دو مزاج از یک نوع، در بدن و افزایش پیدا کرده است. برای مثال شخصی که  مزاج اصلی اش گرم و خشک است و وقتی به سن جوانی برسد دچار بیماری می شود زیرا طبع گرم و خشک در بدن و افزایش پیدا کرده، به همین دلیل بدن این فرد از حالت تعادل فاصله می‌گیرد و این حال تا زمانی که شخص مرحله جوانی را پشت سر بگذارد، ادامه دارد. اما برعکس اگر شخصی مزاج اصلی است سر و مرطوب باشد، مرحله جوانی به حالت سلامتی و شادابی می رسد زیرا در جوانی گرمی و خشکی در بدن افزایش پیدا می‌کند و باعث تعادل سردی و رطوبت در بدن این فرد می‌شود.

 نکته: امروزه محدوده سنی غلبه اخلاط تغییر کرده است: برای هدفم از جنینی تا ۱۷ سالگی، برای صفرا از ۱۷ تا ۳۵ سالگی، برای سودا از ۳۵ تا ۵۱ سالگی و برای بلغم از ۵۱ سالگی به بالا می باشد.

 تشخیص طبع با توجه به دفاع بدن

وضعیت دفع بدن از جمله عرق، مدفوع و ادرار و بررسی رنگ و شکل آن ها، یکی دیگر از راههای است که به تعیین نوع مزاج و طبع کمک می کند. برای این منظور لازم است تا هنگام دفع فضولات بدن خود، به شکل، رنگ و بوی آن ها توجه کنید:

  • اگر رنگ مدفوع یا ادرار تیره تر از حد معمول باشد این امر نشان‌دهنده غلبه صفرا در بدن و گرمی مزاج است.
  •  ایرانی بودن یا کمرنگ بودن مدفوع و ادرار، نشانه سردی مزاج است.
  •  اگر عرق انسان با بوی شدید با تندی همراه باشد، این امر نشانه گرمی مزاج و غلبه صفرا بر بدن است.
  •  اگر انسان زردی برند لباس باقی نگذارد و کم بو باشد نشانه سردی مزاج است.

 تشخیص طبع با توجه به رنگ پوست

رنگ پوست بدن علامت خوبی برای تشخیص مزاج است به این صورت که:

  • سفیدی و روشن بودن رنگ پوست، نشان دهنده رسوبات یا مزاج بلغمی است.
  •  رنگ سرخ، نشانه حرارت و رطوبت در بدن و مزاج دموی است.
  •  زرد مایل به قرمز( زرد و آفتابی)، نشان دهنده بالا بودن گرمی در بدن و مزاج صفراوی است.
  •  رنگ تیره و کبود، نشان دهنده بالا بودن خشکی در بدن و مزاج سوداوی است.

 تشخیص طبع با توجه به خواب و بیداری

اعتدال در خواب و بیداری نشانه اعتدال مزاج خصوصاً اعتدال در مغز است. مزاج سرد و مرطوب باعث پرخوابی می شود، به همین علت افراد بلغمی و دموی، به خواب بیشتری نیاز دارند. خشکی و گرمی موجب بیداری( کم خوابی) می شود، به همین دلیل افراد صفراوی و سوداوی در خوابیدن مشکل دارند و معمولاً خوابشان سبک است.

 خواب از بیرون، بدن را سر و از درون، آدم رو گرم می کند. اگر خواب در روز کوتاه باشد، درون را مرطوب و اگر طولانی باشد درون را سرد و سست می کند.

کودکان معمولاً بیشتر می خوابند زیرا رطوبت بیشتری دارند و به تدریج و با افزایش سن که رطوبت مزاجی آنها کاهش پیدا می‌کند خوابشان نیز کمتر می‌شود. 

خواب طولانی در بدن شخص صفراوی به علت ایجاد سردی و رطوبت به کاهش حرارت بدن آنها کمک می کند و برعکس شخص برق با خواب طولانی دچار افزایش خلط بلغم می شود.

بیداری ضد خواب است یعنی ظاهر بدن را گرم و باطن( درون بدن) را خسته و سرد می کند و هرچه کار سنگین تر بوده و مدت زمان بیداری بیشتر باشد این حالت افزایش پیدا می‌کند.

 راه های جلوگیری از تغییر طبع

کارهایی که می‌توانیم انجام دهیم تا طبعمان زیاد تغییر نکند عبارتند از: پرهیز از پرخوری، پرهیز از خوردن غذای نامناسب و ناسازگار با طبع خود، پرهیز از سرما و گرمای زیاد، مهاجرت به نقاطی که دارای آب و هوای متناسب با تب است، انجام حجامت، استفاده مداوم از خوراکی های متعادل و غیره.

 افزایش اخلاط در بدن

گاهی اوقات، شاخص تورم و افزایش خلط( یا اخلاط)باتری خاص از چند ثانیه تا چندین ماه و سال و گاهی حتی تا آخر عمر میشود، مثل پیدایش ناگهانی خلق افراد در جریان سنین بلوغ که باعث افزایش رشد قد در فرد می شود و یا پیدایش ناگهانی خلط صفرا در هنگام یائسگی در زنان که باعث گرگرفتگی، افزایش فشار و چربی خون در آن ها می شود.

 علل بالا رفتن خلط دم

بیشترین علل افزایش خلط دهان در افراد، نوع تغذیه، ورزش، فصل بهار، عوامل ارثی، تزریق خون، عوامل دارویی، فعالیت زیاد کبد، فعالیت زیاد مغز استخوان، عوامل قلبی عروقی، دیدن رنگ قرمز و شرایط آب و هوایی متعادل می باشد.

 علل بالا رفتن خلط صفرا

علل بالا رفتن صفرا در بدن: نوع تغذیه، سرطان، میگیره، باد گرم، شکنجه، مسافرت، حاملگی، دعوا، تصادف، عوامل ارثی، قطع عضو، خنده زیاد، دوره عادت ماهانه، رعد و برق، بیش فعالی، زخم معده، سونا، هپاتیت شدید،آب درمانی، فصل تابستان، بستن لوله رحم، نزدیکی کردن( مقاربت)، پرکاری، تیروئید، کم خوابی، تماشای سیرک، مصرف مشروبات الکلی، فعالیت زیاد کبد، ورزش های سنگین، فعالیت زیاد معده، خوردن ترشیجات، تشدید غلظت خون،خوردن مداوم بستنی، زایمان طبیعی، پرخوری، سرماخوردگی، بالا رفتن چربی خون، شنیدن سر و صدای زیاد، هیجانات عشقی و عاطفی، بستری شدن در بیمارستان، گرفتگی رگهای قلب، مصرف قرص های شادی آور، مشاغل صفرا ساز( شاطری)، بروز بیماری هایی مثل روماتیسم، هادی سعادت مصرف قرص های جلوگیری از بارداری، خوردن خوراکی های گرم مزاج مثل باقلوا، زولبیا، خرما و غیره می باشد.

 علل بالا رفتن خلط بلغم

بالا رفتن خلط بلغم می‌تواند به علل مختلف از جمله: بروز بیماری هایی مثل آسم، روماتیسم، یبوست، نفخ شکم و سنگ کلیه، عوامل ارثی، کم خوابی، نزدیکی زیاد، تنفس سریع،کیست کلیه، سرماخوردگی، سینوزیت شدید، دوش آب سرد، دوران شیردهی، کیست تخمدان،  رژیم گیاهخواری، خوردن ترشیجات، بارش برف و باران، آب یخ، پرخوابی، فصل زمستان، پرخوری، قرار گرفتن در معرض باد، پوشیدن لباس کم در سرما، خوردن مداوم ماست و دوغ، نشستن روی زمین سرد یا مرطوب و خوردن بیش از حد خوراکی های سرد باشد. 

احتمال بالا رفتن خلط سودا

بالا رفتن خلط سودا در بدن به علل مختلف از جمله: خلوت بودن مکان زندگی، گرفتگی عروق، فکر و خیال زیاد، کم خوابی شدید، معلولیت جسمانی، استرس و اضطراب، تاریکی، حوادث طبیعی مثل زلزله، بستری شدن در بیمارستان، از دست دادن ثروت، مشکلات ناشی از وجود فیبروم یا کیست تخمدان، سرطان، فصل پاییز، سرما و گرمای شدید، ترس شدید، طلاق گرفتن، غصه خوردن، یبوست، دیدن فیلم ترسناک، شکنجه شدن، شیمی درمانی، بدهکاری زیاد، ورم پروستات، دیر خوابیدن، ترسیدن، نگرانی مداوم، بدهکار بودن، آلودگی هوا، نوشیدن آب خیلی سرد بعد از غذا، استفاده از نوشیدنی های خیلی داغ، استفاده از مشروبات الکلی، نوشیدن آب بین غذا، خوردن غذای فریز شده، خوردن غذای مانده، استفاده از غذای خیلی شور یا خیلی تند یا خیلی تلخ، استفاده از ظروف تفلون و غذا پز های برقی، شنیدن مداوم صدای اتومبیل ها و موتور های کارخانه جات، استفاده بیش از حد از موبایل و کامپیوتر و غیره می باشد. 

بالا بردن اخلاط به طور مصنوعی

گاهی به طور مصنوعی هم می توان هر کدام از اخلاط بدن را افزایش داده و آنها را در خون به جریان انداخت. مثلاً در مورد خلط صفرا می توان با مشت کردن محکم دست ها مثل حالتی که کونگ فو کاران به خود می گیرند و اه کردن و یا با فریاد بلند، خلط صفرا را در بدن خود بالا برد. همچنین میتوان با فرو کردن انگشت دو دست در هم و در جهت مخالف یکدیگر و گذاشتن آن بر روی سینه در حالت خواب یا درازکش، خلط سودا را در بدن بالا برد. با تنفس سریع و کوتاه میتوان خلط بلغم را در خون بالا برد و یا این که با دیدن منظره سرخ رنگ یا پوشیدن لباس‌های سرخ رنگ نیز موجود در خون را بالا برد.

 درمان بیماری به علت افزایش خلط

برای کاهش اختلالات اضافی باید از ماده ای که ضد آن خلط است استفاده کنید، به این روش درمان ضد درد یا اضداد می گویند.مثلاً برای کاهش حرارت صفرا باید رطوبت را زیاد کرد و برای کاهش سردی و خشکی از حرارت و رطوبت استفاده کرد این روش بیشتر در درمان  طبع های اکتسابی به کار می رود.

 در طبع اکتسابی، می توانید خوراکی ضد آن را به فرد بدهید ولی در طبع مختلط باید هر دو نوع خوراکی( هم زد آن طبع و هم مخصوص آن طبع) را به بیمار بدهید مثلا می توانید به کسی که صفرا دارد، آب دوغ خیار( چه خوراک سردی است) بدهی تامین کنند اما به کسی که طبع مختلط دارد همین آب دوغ خیار باید همراه با گردو، کشمش، سیل و نظایر آن داده شود .

بدلیل انبار گردانی و راه اندازی سیستم پردازش نیمه اتوماتیک در جهت خدمت رسانی هرچه سریعتر به شما کاربران گرامی بخش فروش آنلاین زرچوبه تا پایان آذر غیر فعال شد. با تشکر از همراهی شما عزیزان